Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davası, evlilik birliğinin hukuken sona erdirilmesi için görevli ve yetkili mahkemeye usulüne uygun dava dilekçesi sunularak açılır. Türkiye’de boşanma davaları kural olarak aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara aile mahkemesi sıfatıyla belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar. Boşanma sürecinde yalnızca “evliliğin bitmesi” değil; velayet, nafaka, maddi ve manevi tazminat, mal rejimi, çocukla kişisel ilişki, aile konutu ve geçici tedbirler gibi birçok hukuki sonuç birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle boşanma davası açmadan önce davanın anlaşmalı mı yoksa çekişmeli mi yürütüleceği, hangi boşanma sebebine dayanılacağı ve hangi delillerle ispat yapılacağı titizlikle belirlenmelidir.

Boşanma Davası Nedir?

Boşanma davası, kanunen geçerli bir evliliğin mahkeme kararıyla sona erdirilmesini sağlayan aile hukuku davasıdır. Evlilik yalnızca tarafların fiilen ayrı yaşaması, aynı evde yaşamaması veya karşılıklı olarak boşanmak istemesiyle kendiliğinden sona ermez. Boşanmanın hukuki sonuç doğurabilmesi için mahkeme tarafından boşanma kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi gerekir.

Türk Medeni Kanunu’nda boşanma sebepleri özel ve genel sebepler olarak düzenlenmiştir. Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı özel boşanma sebepleridir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması ise uygulamada en sık başvurulan genel boşanma sebebidir.

Boşanma Davası Açmadan Önce İlk Değerlendirme Nasıl Yapılmalıdır?

Boşanma davası açmadan önce öncelikle şu sorular netleştirilmelidir:

Eşler boşanma ve boşanmanın tüm sonuçlarında anlaşabiliyor mu? Çocuk varsa velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki günleri, eğitim ve sağlık giderleri konusunda açık bir mutabakat var mı? Eşlerden biri yoksulluk nafakası, maddi veya manevi tazminat talep edecek mi? Evlilik içinde edinilen mallar bakımından ayrıca mal rejimi tasfiyesi gündeme gelecek mi? Şiddet, tehdit, ısrarlı takip veya ekonomik baskı varsa koruyucu/önleyici tedbir talebi gerekli mi?

Bu soruların cevabı, davanın türünü ve stratejisini belirler. Uygulamada en büyük hak kayıpları, boşanma sebebi ile talep sonuçlarının eksik veya hatalı kurulmasından kaynaklanır. Boşanma dilekçesinde ileri sürülmeyen vakıalar, delillendirilmemiş iddialar ve açıkça talep edilmeyen bazı haklar sonraki aşamalarda ciddi usul sorunlarına yol açabilir.

Boşanma Davası Türleri

Anlaşmalı Boşanma Davası

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda anlaşmaları hâlinde açılan dava türüdür. Türk Medeni Kanunu’na göre anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi gerekir. Hâkim tarafları bizzat dinler, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verebilir. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik isteyebilir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde özellikle şu hususlar açık olmalıdır:

Velayet kimde kalacak, çocukla kişisel ilişki hangi gün ve saatlerde kurulacak, iştirak nafakası ödenecek mi, yoksulluk nafakası talep edilecek mi, maddi ve manevi tazminat isteniyor mu, ziynet eşyaları ve ev eşyaları konusunda anlaşma var mı, taraflar birbirinden yargılama gideri veya vekâlet ücreti talep edecek mi?

Protokolün yüzeysel hazırlanması, boşanma sonrasında yeni uyuşmazlıklara neden olabilir. Bu nedenle anlaşmalı boşanmada dahi protokolün hukuki sonuçları öngörülerek hazırlanması gerekir.

Çekişmeli Boşanma Davası

Çekişmeli boşanma davası, eşlerin boşanma, kusur, velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı veya diğer sonuçlar üzerinde anlaşamadığı durumlarda açılır. Bu davada mahkeme, tarafların iddia ve savunmalarını, delillerini, tanık beyanlarını, sosyal inceleme raporlarını, ekonomik ve sosyal durum araştırmalarını değerlendirerek karar verir.

Çekişmeli boşanma davasında en önemli nokta, iddia edilen olayların hukuken boşanma sebebi oluşturacak şekilde somutlaştırılmasıdır. “Geçinemiyoruz”, “anlaşamıyoruz”, “evlilik yürümüyor” gibi genel ifadeler tek başına güçlü bir dava anlatımı oluşturmaz. Dava dilekçesinde olayların tarih, yer, davranış biçimi, tanık ve delil bağlantısıyla açıklanması gerekir.

Boşanma Davası Hangi Sebeplerle Açılır?

Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması

Uygulamada en çok başvurulan boşanma sebebidir. Evlilik birliği, eşlerden ortak hayatı sürdürmeleri beklenemeyecek derecede sarsılmışsa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Bu sebep geniş kapsamlıdır; sürekli tartışma, hakaret, güven sarsıcı davranış, sadakat yükümlülüğüne aykırılık, ilgisizlik, ekonomik şiddet, aile bireylerinin evliliğe müdahalesi, psikolojik baskı veya evlilik yükümlülüklerinin ihlali gibi somut olaylar bu kapsamda değerlendirilebilir.

Zina Nedeniyle Boşanma

Eşlerden birinin sadakat yükümlülüğünü ihlal ederek zina fiilinde bulunması hâlinde diğer eş zina sebebiyle boşanma davası açabilir. Bu sebebe dayalı davalarda hak düşürücü süreler ve affetme iddiası önemlidir. Zina sebebi öğrenildikten sonra belirli süre içinde dava açılmaması veya eşin affedildiğinin kabul edilmesine yol açabilecek davranışlar, davanın seyrini etkileyebilir.

Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış

Eşin diğer eşin hayatına kastetmesi, ona ağır şekilde kötü davranması veya onur kırıcı davranışta bulunması özel boşanma sebebidir. Fiziksel şiddet, ağır hakaret, tehdit, sistematik aşağılama veya kişilik haklarına yönelen ağır saldırılar bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu tür dosyalarda yalnızca boşanma değil, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler de ayrıca gündeme gelebilir.

Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme

Eşlerden birinin küçük düşürücü suç işlemesi veya haysiyetsiz hayat sürmesi ve bu nedenle diğer eşten ortak hayatı sürdürmesinin beklenememesi hâlinde boşanma davası açılabilir. Bu davalarda suçun niteliği, toplumdaki etkisi, evlilik birliğine yansıması ve diğer eş bakımından ortak hayatı çekilmez hâle getirip getirmediği değerlendirilir.

Terk Nedeniyle Boşanma

Terk sebebiyle boşanma davası, şekli şartları olan özel bir dava türüdür. Eşlerden biri evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konutu terk etmişse veya haklı sebep olmadan ortak konuta dönmüyorsa, belirli süre ve ihtar şartları sağlandığında terk nedeniyle boşanma davası açılabilir. Terk edilen eşin ihtar süreci ve dava açma zamanı usule uygun yürütülmelidir; aksi hâlde dava reddedilebilir.

Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma

Eşlerden birinin akıl hastalığı nedeniyle ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelmişse ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilmişse boşanma davası açılabilir. Bu davalarda tıbbi rapor, hastalığın niteliği ve evlilik birliğine etkisi belirleyici önemdedir.

Boşanma Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Boşanma davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemeleri, aile hukukundan doğan dava ve işleri görmek üzere kurulmuştur. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Yetkili mahkeme ise Türk Medeni Kanunu’na göre eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Bu nedenle boşanma davası her adliyede açılamaz; yetki kuralına uygun hareket edilmesi gerekir. Yanlış yerde dava açılması, yetki itirazı hâlinde süreci uzatabilir.

Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davası, görevli ve yetkili aile mahkemesine hitaben hazırlanmış dava dilekçesinin mahkemeye sunulmasıyla açılır. Dava fiziki olarak adliyeden açılabileceği gibi, şartları varsa UYAP üzerinden elektronik ortamda da açılabilir. UYAP Vatandaş Portal üzerinden hukuk davalarının açılabildiği belirtilmekle birlikte, e-Devlet şifresiyle giriş yapan vatandaşların dava açma ve evrak gönderme işlemleri için e-imza olmadan işlem yapamayacağı UYAP açıklamalarında yer almaktadır.

Boşanma davası açma süreci genel olarak şu şekilde ilerler:

1. Boşanma türü ve sebebi belirlenir.
2. Dava dilekçesi hazırlanır.
3. Deliller düzenlenir ve dilekçeyle ilişkilendirilir.
4. Görevli ve yetkili mahkeme tespit edilir.
5. Harç ve gider avansı yatırılarak dava açılır.
6. Mahkeme dosyaya esas numarası verir.
7. Dava dilekçesi davalı tarafa tebliğ edilir.
8. Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap aşamaları tamamlanır.
9. Ön inceleme, tahkikat, delillerin toplanması ve duruşmalar yapılır.
10. Mahkeme karar verir; karar kesinleşince boşanma nüfusa işlenir.

Boşanma Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?

Boşanma davasının en kritik belgesi dava dilekçesidir. Dilekçede mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, davanın konusu, olayların açık özeti, hukuki sebepler, deliller ve talep sonucu yer almalıdır. HMK m.119 dava dilekçesinde bulunması gereken unsurları ayrıntılı biçimde düzenler.

Boşanma dilekçesinde özellikle şu hususlar net olmalıdır:

Boşanma sebebi hangi olaylara dayanıyor? Bu olaylar hangi tarihlerde gerçekleşti? Olayları kimler biliyor? Hangi yazışma, belge, kayıt, rapor veya tanık beyanı iddiaları destekliyor? Davacı boşanmanın yanında hangi taleplerde bulunuyor? Velayet, nafaka, tazminat, ziynet, tedbir, aile konutu, kişisel ilişki ve yargılama giderleri konusunda açık talep var mı?

Talep sonucu belirsiz veya eksik yazılmış bir dilekçe, davanın ilerleyen aşamalarında hak kaybına neden olabilir. Örneğin maddi ve manevi tazminat istenecekse, bu talebin dayandığı olaylar ve kusur anlatımı dilekçede kurulmalıdır. Velayet talebi varsa, çocuğun üstün yararını ortaya koyan somut nedenler açıklanmalıdır.

Boşanma Davasında Hangi Deliller Kullanılır?

Boşanma davasında deliller, iddia edilen olayların ispatı bakımından belirleyicidir. Tanık beyanları, mesaj içerikleri, sosyal medya paylaşımları, fotoğraflar, banka kayıtları, otel kayıtları, kolluk tutanakları, sağlık raporları, savcılık dosyaları, mahkeme kararları, uzman raporları ve ekonomik sosyal durum araştırmaları kullanılabilir.

Ancak delil elde etme yöntemi hukuka uygun olmalıdır. Hukuka aykırı şekilde elde edilen ses kayıtları, gizli kamera görüntüleri, kişisel hesaplara izinsiz erişim, telefonun veya sosyal medya hesabının rıza dışında incelenmesi gibi işlemler hem delil değeri bakımından sorun yaratabilir hem de ayrıca hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir. Bu nedenle delil stratejisi kurulurken yalnızca “ne ispatlanacak” değil, “nasıl ispatlanacak” sorusu da önem taşır.

Boşanma Davasında Talep Edilebilecek Haklar

Boşanma davasında taraflar yalnızca boşanma talep etmekle sınırlı değildir. Somut olayın özelliklerine göre aşağıdaki talepler de ileri sürülebilir:

Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası, velayet, çocukla kişisel ilişki düzenlemesi, maddi tazminat, manevi tazminat, aile konutuna ilişkin tedbirler, eşlerin barınması ve geçimi için geçici önlemler, çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici kararlar, ziynet eşyası alacağı ve mal rejiminin tasfiyesine ilişkin ayrı dava veya talepler.

Türk Medeni Kanunu’na göre boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, dava süresince gerekli geçici önlemleri özellikle eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunması bakımından resen alabilir. Ayrıca maddi-manevi tazminat, yoksulluk nafakası, velayet ve çocukla kişisel ilişki konuları kanunda ayrıca düzenlenmiştir.

Velayet Boşanma Davasında Nasıl Belirlenir?

Velayet konusunda temel ölçüt anne veya babanın kişisel beklentisi değil, çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme çocuğun yaşı, eğitimi, sağlık durumu, bakım düzeni, ebeveynlerin yaşam koşulları, çocuğun psikolojik ve sosyal gelişimi, kardeşlerin durumu ve ebeveynlerin çocukla kurduğu ilişkiyi değerlendirir.

Çocuk belirli bir yaş ve olgunluk düzeyindeyse görüşünün alınması da gündeme gelebilir. Mahkeme gerektiğinde uzman raporu alabilir. Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla kişisel ilişki kurması da ayrıca düzenlenir. Türk Medeni Kanunu, boşanma veya ayrılık kararı verilirken mahkemenin ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkiyi düzenleyeceğini, çocuğun sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararlarının esas alınacağını belirtir.

Nafaka ve Tazminat Talepleri

Boşanma davalarında nafaka üç ana başlıkta gündeme gelir:

Tedbir nafakası, dava devam ederken eşin veya çocukların geçimi için talep edilebilir. Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş lehine istenebilir. İştirak nafakası ise velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılması amacıyla hükmedilen nafakadır.

Maddi tazminat, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş tarafından talep edilebilir. Manevi tazminat ise boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakları saldırıya uğrayan taraf lehine gündeme gelir. Bu taleplerde kusur durumu, olayların ağırlığı, tarafların ekonomik ve sosyal koşulları ve ispat durumu birlikte değerlendirilir.

Mal Paylaşımı Boşanma Davasıyla Birlikte Yapılır mı?

Boşanma ile mal rejiminin tasfiyesi birbirinden farklı hukuki konulardır. Boşanma davası evlilik birliğinin sona erdirilmesine yöneliktir; mal rejiminin tasfiyesi ise eşlerin evlilik içinde edindiği malvarlığı değerlerinin hangi esaslara göre paylaşılacağını konu alır. Uygulamada mal rejimi tasfiyesi çoğu zaman boşanma davasından ayrı bir dava olarak yürütülür ve boşanma kararının kesinleşmesi önem taşır.

Türkiye’de yasal mal rejimi, kural olarak edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejimde hangi malların edinilmiş mal, hangi malların kişisel mal olduğu; değer artış payı, katılma alacağı, katkı payı, banka hesapları, taşınmazlar, şirket hisseleri ve araçlar gibi unsurlar ayrıca incelenir. Adalet Bakanlığı arabuluculuk dokümanında da mal rejiminin, evlilik birliği sona erdiğinde malvarlığının nasıl paylaşılacağına ilişkin kurallar bütünü olduğu açıklanmaktadır.

Şiddet, Tehdit veya Israrlı Takip Varsa Ne Yapılmalıdır?

Boşanma sürecinde fiziksel şiddet, tehdit, hakaret, takip, ekonomik baskı, psikolojik şiddet veya çocuklara yönelik risk varsa, yalnızca boşanma davası açmak yeterli olmayabilir. Bu durumda 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, konuta yaklaşmama, geçici koruma, barınma, tedbir nafakası ve benzeri koruyucu/önleyici tedbirler talep edilebilir.

6284 sayılı Kanun’a göre tedbir kararı hâkim, kolluk görevlileri veya mülki amir tarafından talep üzerine ya da resen verilebilir. Kanunda koruyucu ve önleyici tedbirler ayrıntılı olarak düzenlenmiş; ayrıca koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmayacağı belirtilmiştir.

Bu tür dosyalarda güvenlik riski önceliklidir. Dava açılmadan önce veya dava ile birlikte tedbir talep edilmesi, adres gizliliği ve çocukların korunması bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Boşanma Davası Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu mu?

Boşanmanın kendisi mahkeme kararıyla gerçekleşir. Tarafların boşanma konusunda anlaşması tek başına evliliği sona erdirmez; bu iradenin hâkim tarafından dinlenmesi ve uygun bulunması gerekir. Adalet Bakanlığı’nın aile arabuluculuğu dokümanında da tarafların boşanma hususunda anlaşmalarının tek başına yeterli olmadığı, boşanma konusunda serbestçe tasarruf edilebilecek bir hak bulunmadığı; buna karşılık protokolün hazırlanması, ayrıntıların belirlenmesi ve boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin konuların müzakere edilebileceği belirtilmektedir.

Bu nedenle boşanma davası açmadan önce zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılması genel kural olarak aranmaz. Ancak mal rejimi, alacak, taşınmaz veya tarafların serbestçe tasarruf edebileceği bazı yan uyuşmazlıklar bakımından ayrıca hukuki değerlendirme yapılmalıdır.

Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Boşanma davasının süresi; davanın anlaşmalı veya çekişmeli olmasına, tarafların delil durumuna, tanık sayısına, çocukla ilgili uzman incelemesi gerekip gerekmediğine, mahkemenin iş yüküne ve tarafların usul işlemlerine zamanında katılıp katılmamasına göre değişir.

Anlaşmalı boşanma davaları, şartların eksiksiz sağlanması ve protokolün uygun bulunması hâlinde daha kısa sürede sonuçlanabilir. Çekişmeli boşanma davaları ise dilekçeler aşaması, ön inceleme, tahkikat, tanık dinlenmesi, kurum yazışmaları, bilirkişi veya uzman raporu, karar ve kanun yolu süreçleri nedeniyle daha uzun sürebilir.

Süreyi kısaltan en önemli unsur, davanın en baştan doğru kurulmasıdır. Eksik delil, yanlış mahkeme, belirsiz talep, hukuka aykırı delil veya usule uygun yapılmayan bildirimler süreci uzatabilir.

Boşanma Davasında Sık Yapılan Hatalar

Boşanma davalarında sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

Boşanma sebebini somut olaylarla açıklamadan genel ifadeler kullanmak, delilleri dilekçedeki vakıalarla ilişkilendirmemek, velayet ve nafaka taleplerini eksik kurmak, tazminat talebini kusur anlatımıyla desteklememek, hukuka aykırı delil sunmak, anlaşmalı boşanma protokolünü yüzeysel hazırlamak, mal paylaşımı ile boşanma davasını aynı hukuki çerçevede değerlendirmek, terk nedeniyle boşanmada ihtar ve süre şartlarını atlamak, şiddet dosyalarında 6284 tedbirlerini zamanında talep etmemek.

Bu hatalar, yalnızca davanın reddine değil; nafaka, velayet, tazminat ve malvarlığı hakları bakımından da telafisi güç sonuçlara neden olabilir.

Reddedilen Boşanma Davasından Sonra Yeniden Dava Açılabilir mi?

Boşanma davasının reddedilmesi, her durumda bir daha boşanma davası açılamayacağı anlamına gelmez. Güncel düzenlemeye göre, boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış davanın reddine karar verilmesi ve kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilebilir. Bu düzenleme 7532 sayılı Kanun ile Türk Medeni Kanunu m.166/4’te yapılmıştır.

Bu nedenle daha önce boşanma davası reddedilen kişilerin, kesinleşme tarihi, ortak hayatın yeniden kurulup kurulmadığı ve yeni dava sebebi bakımından dosyayı dikkatle değerlendirmesi gerekir.

Boşanma Davasında Avukat Desteği Neden Önemlidir?

Boşanma davası, kişisel ve duygusal yönü güçlü olmakla birlikte teknik bir hukuk davasıdır. Dava dilekçesi, delil listesi, tanık anlatımları, tedbir talepleri, velayet stratejisi, nafaka ve tazminat hesabı, mal rejimi ihtimali ve kanun yolu süreci profesyonel şekilde ele alınmalıdır.

Avukat desteği, yalnızca dava açmak için değil; hak kaybını önlemek, talepleri doğru kurmak, hukuka uygun delil sunmak ve sürecin müvekkilin menfaatlerine uygun şekilde yürütülmesini sağlamak açısından önemlidir. Her boşanma dosyası kendi olaylarına göre değerlendirilmelidir. Aynı davranış bir dosyada boşanma sebebi olarak yeterli görülürken, başka bir dosyada ispat sorunu veya kusur dengesi nedeniyle farklı sonuç doğurabilir.

Sık Sorulan Sorular

Hukuki Değerlendirme ve Sürecin Doğru Yönetilmesi

Boşanma davası açmak, yalnızca bir dilekçe vermekten ibaret değildir. Dava sebebinin doğru seçilmesi, delillerin hukuka uygun şekilde hazırlanması, velayet ve nafaka taleplerinin somutlaştırılması, tazminat istemlerinin kusur anlatımıyla desteklenmesi ve gerekiyorsa 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir alınması gerekir. Özellikle çekişmeli boşanma davalarında başlangıçta yapılan usul hataları, davanın tamamını etkileyebilir.

Bu nedenle boşanma sürecine giren kişilerin, dava açmadan önce hukuki durumlarını ayrıntılı şekilde değerlendirmesi; anlaşmalı boşanmada protokolün, çekişmeli boşanmada ise dava dilekçesi ve delil stratejisinin profesyonel biçimde hazırlanması önemlidir. Her boşanma davası kendi olay örgüsüne, tarafların kusur durumuna, çocukların menfaatine ve mevcut delillere göre farklı sonuçlar doğurur.