Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapıldı

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hazırlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 16 Mayıs 2026 tarihli ve 33255 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Düzenleme, özellikle ihale konusu işler, özel nitelikteki inşaat işleri, asgari işçilik araştırması, ilişiksizlik belgesi, hakediş tutarı üzerinden inceleme ve inşaat maliyetinin hesaplanması bakımından önemli değişiklikler içeriyor.

Asgari İşçilik Araştırmasının Kapsamı Yeniden Belirlendi

Yönetmelik değişikliğiyle, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 4. maddesinde yer alan asgari işçilik araştırma işlemi tanımı yeniden düzenlendi. Yeni düzenlemeye göre asgari işçilik araştırması; kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan işler ve özel nitelikteki inşaat işleri bakımından yapılacak değerlendirme, kontrol ve hesaplama aşamalarını kapsıyor.

Bu değişiklik, SGK’nın asgari işçilik denetiminde yalnızca hesaplama sonucuna değil, hesaplama yapılıp yapılmayacağına ve yeterli işçilik bildirimi bulunup bulunmadığına ilişkin ön değerlendirme sürecine de vurgu yapmaktadır. Bu yönüyle düzenleme, işverenler bakımından belge düzeni, işçilik bildirimi ve ihale/inşaat dosyalarının takibi açısından dikkatle değerlendirilmelidir.

Birden Fazla Yapı Ruhsatı Bulunan İnşaatlarda Tek Sicil Numarası Kullanılabilecek

Yönetmelikte yapılan değişikliklerden biri de aynı işveren tarafından yaptırılan ve birden fazla yapı ruhsatı bulunan özel nitelikteki bina inşaatı işyerlerine ilişkindir. Buna göre parsellerin bitişik ya da yakın olması, işverenin ilk işin başlangıç tarihinden itibaren altı ay içinde talepte bulunması ve sigortalıların birbirine karışması şartıyla, inşaatların tek sicil numarası altında yürütülmesine ünite tarafından izin verilebilecektir.

Bu düzenleme, uygulamada özellikle aynı bölgede, aynı işveren tarafından yürütülen birden fazla yapı ruhsatına bağlı inşaat projelerinde önem taşıyacaktır. Ancak tek sicil numarası uygulaması kendiliğinden doğan bir hak niteliğinde değildir. Yönetmelikte aranan şartların birlikte gerçekleşmesi ve ilgili SGK ünitesinin izin vermesi gerekir.

İhale Konusu İşlerde Hakediş Üzerinden Araştırma Yapılabilecek

Değişiklikle ihale konusu işlerde asgari işçilik araştırması bakımından yeni hükümler getirilmiştir. İşin geçici kabulü noksansız yapılmış olmasına rağmen işverene ödenmesi gereken toplam istihkak tutarı bildirilmemişse ve işveren talepte bulunursa, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma yapılabilecektir. Ancak bu aşamada ilişiksizlik belgesi düzenlenmeyecektir.

Daha sonra ihale makamı tarafından ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının bildirilmesi halinde, daha önce araştırma yapılan tutar toplam istihkak bedelinden düşülecek ve kalan tutar üzerinden yapılacak araştırma sonucuna göre ilişiksizlik belgesi düzenlenecektir. Bu hüküm, özellikle geçici kabulü tamamlanmış olmakla birlikte toplam istihkak bilgisi henüz Kuruma ulaşmamış işler bakımından uygulamadaki belirsizliği azaltmayı amaçlamaktadır.

İş Bitim Tarihinin Tespitinde Yeni Esaslar Getirildi

Yönetmelik değişikliği, ihale konusu işlerde iş bitim tarihinin nasıl belirleneceğine ilişkin hükümleri de açıklığa kavuşturmuştur. İhale makamı tarafından onaylanmış geçici kabul tutanağında işe ilişkin eksik veya kusur bulunmadığı belirtilmişse, tutanakta yer alan iş bitim tarihi esas alınacaktır. Geçici kabul tutanağında eksik veya kusur tespit edilmişse, eksik ve kusurların tamamlandığı tarih iş bitim tarihi olarak kabul edilecektir.

İşin geçici veya kesin kabule tabi olmaması halinde ise ihale makamı tarafından bildirilen iş bitim tarihine göre işlem yapılacaktır. Bu düzenleme, asgari işçilik hesabı, prim tahakkuku, ilişiksizlik belgesi ve gecikme zammı gibi sonuçlara etki edebilecek niteliktedir.

İhaleli İşin Yarım Kalması veya Feshedilmesi Halinde Ne Olacak?

Yeni düzenlemeye göre ihaleli işin yarım kalması veya ihalenin feshedilmesi durumunda, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden asgari işçilik araştırması yapılacaktır. Buna karşılık herhangi bir hakediş ödemesi yapılmamışsa araştırma işlemi yapılmayacaktır.

Bu hüküm, tamamlanmayan veya feshedilen işlerde SGK’nın hangi tutarı esas alarak araştırma yapacağını göstermesi bakımından önemlidir. Böylece işin tamamlanmaması halinde dahi, fiilen ödeme yapılmışsa bu ödeme üzerinden sosyal güvenlik yükümlülüklerinin değerlendirilmesi mümkün olacaktır.

Özel İnşaatlarda İnşaat Maliyeti Hesaplaması Değişti

Yönetmelikte “bina maliyeti” ibaresi “inşaat maliyeti” olarak değiştirilmiş ve özel nitelikteki inşaat işlerinde araştırma yapılırken iş bitim tarihinde geçerli olan yapı ruhsatının esas alınacağı düzenlenmiştir. Ayrıca inşaat maliyetinin hesaplanmasında hangi birim maliyet bedelinin dikkate alınacağı da açıkça belirlenmiştir.

Başladığı yıl içinde bitirilen inşaatlarda, inşaatın bittiği tarihte geçerli olan birim maliyet bedeli esas alınacaktır. Başladığı yıldan sonraki yıllarda bitirilen inşaatlarda ise bitirildiği yıl hariç olmak üzere, başlangıç yılı ile bitiş yılı arasındaki tüm yıllara ait birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması dikkate alınacaktır. Aynı yıl içinde birden fazla birim maliyet bedeli yayımlanmışsa, o yıl içinde yayımlanan son birim maliyet bedeli esas alınacaktır.

İki Yıl Sigortalı Çalıştırılmayan İnşaat İşyerlerinde Re’sen Araştırma

Yönetmelik değişikliğiyle, kapanma, terk veya tasfiye olmadığı halde en az iki yıl süreyle sigortalı çalıştırılmadığı işveren tarafından bildirilen veya SGK tarafından tespit edilen özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, sigortalı çalıştırılmaya son verilen tarih itibarıyla ünitece re’sen araştırma işlemi yapılacağı düzenlenmiştir.

Bu hüküm, uzun süre faaliyetsiz görünen ancak kapanış işlemleri tamamlanmamış inşaat dosyaları bakımından önemlidir. İşverenlerin bu tür dosyalarda SGK kayıtlarını, işçilik bildirimlerini ve inşaatın fiili durumunu kontrol etmesi gerekir. Aksi halde Kurum tarafından re’sen araştırma yapılması ve prim borcu tahakkuku gündeme gelebilir.

Tescil Edilmemiş veya İşçilik Bildirimi Yapılmamış İşyerleri İçin Yeni Esaslar

Değişiklikle, tescil edilmemiş veya tescil edilmiş olmakla birlikte işçilik bildiriminde bulunulmamış ihale konusu işler ile özel nitelikteki inşaat işyerlerinde araştırma süreci de yeniden düzenlenmiştir. Bu tür işlerde başlangıç ve bitiş tarihleri ilgili idarelerden alınacak belgelerle tespit edilecek ve işin yürütümü için gerekli asgari işçilik miktarı ünite tarafından belirlenecektir.

Ayrıca bu nitelikteki işyerlerinde yapılan araştırmada esas alınan asgari işçilik oranında eksiltme yapılmayacağı belirtilmiştir. Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgari işçilik miktarı üzerinden prim tutarı hesaplanacak, aksine bir tespit bulunmadıkça bu tutar iş bitim tarihinin bulunduğu aya mal edilerek gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverene tebliğ edilecektir.

Borcun Kesinleşmesi ve İşverenin İtiraz Süreci

Yönetmelik değişikliğine göre, hesaplanan borcun tebliğinden itibaren bir ay içinde işveren tarafından ödeme yapılması, taahhütname verilmesi veya itirazda bulunulmaması halinde borç kesinleşecek ve işlemler sonuçlandırılacaktır.

Bu nedenle işverenlerin SGK tarafından yapılan tebligatları dikkatle takip etmesi gerekir. Tebliğ edilen prim borcunun dayanağı, asgari işçilik hesabı, iş bitim tarihi, hakediş tutarı, yapı ruhsatı ve birim maliyet bedelleri somut olayın özelliklerine göre ayrıca incelenmelidir. Süresi içinde itiraz edilmemesi, borcun kesinleşmesi sonucunu doğurabileceğinden hak kaybı yaşanmaması için sürelere özellikle dikkat edilmelidir.

Düzenlemenin İşverenler Açısından Uygulamaya Etkisi

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde yapılan değişiklik, özellikle inşaat sektörü, kamu ihaleleri, taşeronluk ilişkileri ve SGK ilişiksizlik belgesi süreçleri bakımından önem taşımaktadır. İşverenler açısından yeni düzenleme; işyeri tescili, sigortalı bildirimi, hakediş belgeleri, geçici kabul tutanakları, yapı ruhsatları ve iş bitim tarihinin ispatı gibi konularda daha dikkatli bir kayıt ve belge yönetimini gerekli kılmaktadır.

Özellikle özel nitelikteki inşaat işlerinde uzun süre sigortalı çalıştırılmaması, birden fazla yapı ruhsatı bulunan projelerde sicil numarası kullanımı, tescilsiz işyerleri ve eksik işçilik bildirimi gibi durumlar, SGK tarafından yapılacak araştırma sonucunda prim borcu, gecikme cezası ve gecikme zammı ile karşılaşılmasına neden olabilir.

Bu nedenle işverenlerin ve yüklenicilerin, yeni düzenlemeyi yalnızca mevzuat değişikliği olarak değil, SGK denetim ve tahakkuk süreçlerine doğrudan etki eden bir uygulama değişikliği olarak değerlendirmesi gerekir. Her somut olayda işin niteliği, ihale şartnamesi, sözleşme hükümleri, hakediş kayıtları ve Kuruma yapılan bildirimler birlikte incelenmelidir.

Sık Sorulan Sorular